Wat is een ets? Zo wordt een etsplaat gemaakt

Een ets is een afdruk van een metalen plaat waarin de lijnen met zuur of een ander bijtmiddel zijn uitgebeten. De kunstenaar tekent met een naald door een beschermende laag op de plaat. Het bijtmiddel werkt alleen in op de blootgelegde lijntjes en vormt daar groefjes. Bij het drukken zit de inkt in die groefjes, en vochtig papier wordt er met een pers in gedrukt. Etsen is daarmee een vorm van diepdruk. Hieronder lees je hoe een etsplaat ontstaat, waarom er van één ets soms vijf verschillende versies bestaan, waarin een ets verschilt van een gravure en een droge naald, en hoe je een echte ets aan de wand herkent.

Iemand in een blauw schort draait aan het wiel van een etspers in een grafische werkplaatsPlaat en vochtig papier gaan onder vilt door de etspers.
De Drie kruisen van Rembrandt, een donkere afdruk met veel droge naaldBerglandschap met een plateau, ets van Hercules Segers in kleur gedrukt op getint papier
EeuwEtsen in de collectie
zestiende8.015
zeventiende51.673
achttiende69.744
negentiende34.441
twintigste9.783

Aantallen: online collectie van het Rijksmuseum, opgehaald op 2 november. Een blad met meer technieken telt bij elke techniek mee; de eeuw volgt de datering in de catalogus. Levensjaren: Wikidata.

Raad het getal

Bij hoeveel prenten in het Rijksmuseum staat etsen als techniek vermeld?

Raad het getal

Hoeveel geëtste bladen van Rembrandt heeft het Rijksmuseum?

Is het een echte ets?

  • Zoek de plaatrand rond de afbeelding.
  • Pak een loep en houd een lamp schuin naast het blad.
  • Kijk of je doorlopende lijnen ziet en geen stipjes.
  • Let op stevig, licht korrelig papier.
  • Twijfel je, vraag het dan aan een taxateur of prentenkabinet.

Koppel: Techniek en kenmerk

  • Ets: lijnen door bijten
  • Gravure: gesneden met een burijn
  • Droge naald: braam met fluweelzachte rand
  • Aquatint: harspoeder voor grijze tinten
  • Mezzotint: opgeruwde plaat, lichte delen gladgeschraapt

Test jezelf

1. Waarmee snijdt een graveur de lijnen in het metaal?

2. Waarvoor is de aquatint bedacht?

3. Wat heet een versie van de plaat waarvan afdrukken bewaard zijn?

Drukker in een blauw schort aan een etspers met groot draaiwiel in een grafische werkplaats

Geplaatst door de redactie van Het Proefvel